Muzyka a społeczeństwo

[BaSSu]

Witam, mam nadzieję że nikt nie usunie mojego wątku. Uważam, że dyskusja na ten temat powinna być owocna. Od początku:
Zdaje w tym roku maturę i temat ustnej brzmi:Światopoglądowa funkcja polskiej muzyki rozrywkowej lat 80-tych. Udowodnij tezę analizując wybrane teksty muzyczne. Napisałem już tą pracę i jestem ciekawy waszych uwag. Nie jest ona jeszcze dopięta, nie pisałem tez jakoś poetycko, starałem się o język naturalny a nie wyszukany, bo na ustnej dochodzą różne inne czynniki i trzeba się skupić na przekazie. Zaczynamy:

Na samym początku pragnę nakreślić tło historyczne towarzyszące tamtym czasom. Jest sierpień, roku 1980.Jeden z kilku miesięcy, które odcisnęły największe piętno w historii PRL-u. Sierpień przeszedł do historii z powodu strajków na Wybrzeżu. Narodził się, trwający 15 miesięcy okres względnej wolności w komunistycznym państwie i powstał ruch społeczny, który wkrótce przeistoczył się w 10-milionową "Solidarność". Udział w tym procesie miała też elekcja papieża Polaka, Jana Pawła II oraz jego nauki, autorytet i pielgrzymki do kraju. Okres wolności Polaków zakończony został Stanem wojennym w latach 1981-1983. Sierpień 1980 był impulsem do przemian systemowych, które w ostateczności doprowadziły do upadku PRL-u i innych dyktatur z bloku wschodniego, odzyskania suwerenności przez Polskę i powstania III Rzeczypospolitej.
Życie przeciętnego Polaka było smutne. Brakowało dosłownie wszystkiego. Władza kontrolowała i karała za wszelkie wykroczenia. Coraz większą odskocznią od codziennej monotonni stawała się muzyka. Uważam, że najlepszym rozwiązaniem, będzie podzielenie jej na dwie kategorie. Pierwszy prąd to muzyka oficjalna. Była ona tolerowana w stu procentach przez władze. Warto wymienić tutaj wykonawców, którzy byli lubiani i doceniani na festiwalach takich jak ten w Zielonej Górze, czy też w Opolu. Oto fragmenty utworu Krystyny Prońko pod tytułem: Psalm Stojących w kolejce. W tle dla lepszego zrozumienia pojawi się za chwilę tekst. Łatwo jest zinterpretować ten utwór. Chodzi w nim przede wszystkim o to, co towarzyszy człowiekowi stojącemu w takiej kolejce, w której stało się bardzo długo: frustracja, złość i bezsensowność, bo w sklepach było pusto. Kolejnym fragmentem będzie utwór Lombardu- Szklana Pogoda. Tekst ten jest bardzo pesymistyczny. Człowiek jest tu przedstawiony jako postać pasywna i spędzająca cały swój czas przed telewizorem, a także widać jak bardzo jego życie jest bezcelowe i monotonne. Myślę, że jeśli chodzi o ten prąd, to oba teksty wystarczą w zupełności aby nakreślić jego charakter. Muszę jednak wyrazić opinię ludzi z którymi rozmawiałem o tamtych czasach, że ten prąd nie miał aż tak znaczącego wpływu na światopogląd społeczeństwa, gdyż przeważnie władza nie pozwalała sobie na teksty zaangażowane społecznie.
Kolej na drugi prąd. Jest nim muzyka mniej oficjalna. Muzyka Rockowa. Przybyła ona do Polski z zachodu. Pokrótce można powiedzieć, że tekst rockowy charakteryzuje realizm sytuacyjny, brak tematyki tabu i duże zaangażowanie. Przekazuje teksty istotne dla twórcy ale adresowany jest także do słuchaczy w podobnym wieku i zasobie doświadczeń, co twórcy i wykonawcy utworów. I To właśnie na temu prądowi, mam zamiar poświęcić swoją prezentacje. Zasięgając opinii na forach internetowych oraz rozmawiając wiele godzin z ludźmi żyjącymi w tamtym okresie, z całą odpowiedzialnością, powiedzieć mogę, że muzyka ta była ważniejsza.
Zanim jednak przejdziemy do omawiania poszczególnych tekstów, pragnę wyjaśnić skąd tak naprawdę ludzie zaczęli dowiadywać się o zespołach takich jak Perfekt, Tilt, Maanam, Mr.ZOOB i inni. Wszyscy podkreślają, że znaczącą rolę miała tu Rozgłośnia Harcerska oraz Lista Marka Niedźwiedzkiego. Właśnie w tych radiach powoli zaczynały istnieć utwory, które do dzisiaj śpiewają kolejne pokolenia Polaków. Gdy tylko władza dowiedziała się o popularności tego radia, na różne sposoby starała się hamować dalszy jego rozwój. I tak m.in. w czasie Listy Przebojów, puszczane było tylko pierwsze 15 sekund autobiografii. Ludzi jednak ciągnęło do tego stopnia, że godzinami potrafili stać na dachach łapiąc TRÓJKĘ i nagrywając utwory na taśmy. Tym samym dochodziło do zjednoczenia i poczucia wspólnoty wśród ludzi. Trzeba także zaznaczyć, że z czasem władza pozwoliła na rozprzestrzenienie się tego nurtu, gdyż dzięki temu mogła mieć nad nim jakąś kontrolę. Zaczynały więc powstawać festiwale jak ten w Jarocinie, gdzie młodzi ludzie mogli razem wyszaleć się przy piosenkach swoich idoli.
Po tym wstępnie pragnę przedstawić swoją tezę: Muzyka lat 80 kształtowała światopogląd społeczeństwa polskiego.
Nurt na którym jak już wcześniej zaznaczyłem, mam zamiar się skupić docierał do ludzi w różnym wieku. Przede wszystkim jednak byli to ludzie młodzi. Tekst utworów był coraz bardziej swobodną manifestacją indywidualności, poprzez pewne przesłanie myślowe, czy poprzez prosty komunikat lub prowokację słowną. Jak sugeruje Mirosław Pęczak: 'generalnie trzeba założyć nieliterackość, czy raczej- poza literackość takich tekstów, nawet wówczas, gdy starają się one być literackie. Nie wyklucza to obecności elementów literackości i one w pierwszym rzędzie świadczą o kulturowej zależności' Pęczak analizując teksty polskich wykonawców, wskazuje na inspiracje poezją młodopolską, literaturą baśniową czy fantastyczną, a także na pewne próby niedadaistyczne, zaznaczając jednak, że w większości z nich dostrzec można pewne próby 'zbiorowej podświadomości, która zdradza schematy szkolnej edukacji. Twórcy rockowi zapożyczają również z języka mediów i kultury oficjalnej, nawet wtedy, gdy poddają ten język i jego treści krytyce. Idąc tym tropem Pęczak stwierdza: 'zdarza się, że piosenka traktuje wprost o indoktrynacji przez mass media, wyraża ostry protest i bezradność wobec szumu informacyjnego, ale jednocześnie język którym się posługuje, stanowi dowód zniewolenia, świadczy o niemożności wyrwania się z kręgu gazetowych i telewizyjnych pojęć i motywów”.
Po tym jak wyjaśniłem mniej więcej co mają wyrazić teksty i w jaki sposób to robią, chciałem zaszufladkować je do pewnych kategorii, dzięki którym łatwiej mi będzie zachować ład. Pierwsza grupa tekstów, mówi o ogólnym braku perspektyw. Bez wątpienia utworem w którym motywem przewodnim, jest motyw szarości będzie utwór Maanamu- Szare miraże. Proszę o wysłuchanie kilkunastu sekund tej oto piosenki. Jak widać Mamy tu mowę o chęci ucieczki od systemu oraz przedmiotowym traktowaniu jednostki. Tekst ten ujęty jest w krótkie, hasłowe wyrażenia. Użyta zostaje ta sama forma, jaką dostrzec możemy w mediach i publicznych sloganach. Kolejnym utworem jaki chciałem przestawić są Szare koszmary Tiltu. I tu także mamy do czynienia z monotonią życia. Mowa tu o jakieś chorobie społeczeństwa, które jest społeczeństwem biernym. A więc teksty te miały na celu obudzić społeczeństwo z tego letargu. I myślę, że właśnie dzięki tym oraz innym utworom miały miejsce np. Pomarańczowa Alternatywa, podczas której ludzie wręczali policjantom kwiaty. Tym samym chcieli wreszcie wziąć farby i pokolorować otaczającą ich rzeczywistość. Jednak Krzysztof Masłoń, zapytany o to czy jest to walka polityczne opowiedział 'coś ty! My po prostu chcemy być sobą”. Rock krytykował więc tylko wybrane elementy rzeczywistości, nie tworząc jakiegoś swoistego programy czy propozycji jej naprawy.
Kolejną stacją przy której zatrzymamy się w naszej podróży przez lata 80, będą teksty prawiące o lękach społecznych. Proszę o wysłuchanie fragmentu piosenki Lecha Janerki- Strzeż się tych miejsc. Jak widać, mowa tu może nie w bezpośredni sposób, o strachu przed władzą, która ma wszędzie uszy i oczy. Janerka wyraża w tym utworze prawdę, tak bardzo potrzebną ludziom. Mowa o kłamstwie szkoły i mediów. Otoczona fałszem jednostka przestaje ją dostrzegać . Możliwe, iż opisywana tu sytuacja jest refleksją osobistych doświadczeń twórcy, choć bardziej prawdopodobnym wydaje się, iż to ekspresja wyobraźni, wizja dotycząca zagrożenia, uwikłania w rzeczywistość i konieczność wyboru. Tekst ten, choć w założeniu adresowany oczywiście do zbiorowości, przybiera formę osobistej rozmowy i zwraca się do każdego odbiory indywidualnie, jakby w obronie przed manipulowaniem przez fałszywy język oficjalnej kultury. Temat zagrożenia jednostki prezentowany jest zarówno w skali mikro, w której czynnikiem ograniczającym poczucie bezpieczeństwa jest środowisko lokalne- dom, szkoła, ulica, praca jak też w skali makro, w której widzimy lęk przed wojną i zagładą. Sposób wyrażania tego pragnienia związany jest również z typową dla określonego gatunku konwencją ekspresyjną.
Teraz czas na teksty mówiące o Pragnieniu bezpieczeństwa i stabilizacji społecznej. Występują one we wszystkich gatunkach muzyki rockowej. Utwór, który za chwilę zaprezentuje powstał zaraz po stanie wojennym. Oto fragment koncertu Perfektu i ich utworu „Chcemy być sobą”. Proszę zwrócić uwagę jak społeczeństwo reagowało na ten swoisty protest- song. Widać, że utożsamiają się z tą piosenką i tekstem. I to właśnie tego typu buntownicze utwory, powodowały manifestacje, a w przyszłości masowe popieranie Solidarności i Lecha Wałęsy. Efektem były obrady okrągłego stołu i koniec komunizmu. Ludzie widzieli przecież, że nie są sami, że jest ich więcej i jeśli razem zbuntują się przeciwko systemowi, będą mogli z nim wygrać.
Następnym utworem będzie MR.ZOOB w piosence Mój jest ten Kawałek Podłogi. Zaprezentowaną mamy tutaj chęć człowieka do możliwości decydowania o swoim losie bez integracji innych. Przejawia się tu wyraźnie pragnienie zmian. Wyraz buntu przeciwko zakazom jest więc coraz bardziej silny. Chcę tez obalić mit że były to jakieś 'kostiumy buntownika'. Ludzie mięli prawo do buntu takiego samego jak na zachodzie- przecież mieli oni podobne problemy, które nawet dzisiaj są bardzo 'na czasie'.
Zmierzając do końca muszę podkreślić i przeprosić że tak bardzo ogólnie nakreśliłem ten temat ale ograniczenia czasowe nie pozwoliły mi go bardziej rozbudować, gdyż jest to temat-rzeka. Mam nadzieję, że udało mi się obronić swoją tezę. Na koniec wysłuchajmy razem piosenki
''Przeżyj to sam” Lombardu. To typowy przykład rockowego przesłania, w którym rezonują pragnienia społeczne, w taki jednak sposób, że przekaz pozwala odbiorcy na dużą dowolność interpretacji, na odnalezienie w nim osobistych, istotnych pragnień. Mamy tutaj hasło- które daje nam wielorakie znaczenia. Chcemy być sobą, była, jest i będzie źródłem identyfikacji i nazywania indywidualnego pragnienia. Dzięki muzyce rozrywkowej społeczeństwo lat 80-tych miało szanse utożsamić się i wykreować swój jasny światopogląd na to co ich otaczało, a w przyszłości zjednoczyć się i powiedzieć NIE, systemowi przez który zostało ono zniewolone. Dziękuje.

[Marco_Van_Basten]

Tyle masz tylko do powiedzenia ?

EDIT:
Teraz to co innego. Już się bałem, że pierwszy post czyli taki, który ma wywołać dyskusję będzie niekompletny.

[BaSSu]

Marco, daj ODŚWIEŻ Sorry ale musiałem sprawdzić czy działa

[10]

Taaa... Oficjalny nurt polskiej muzyki rozrywkowej był niezwykle nudny. Mój ojciec twierdzi, że wciąż nie rozróżnia Anny Jantar od Ireny Santor, czy innej Jarockiej. Co innego rock. Rock, którego w tamtym okresie wszyscy byli głodni. Rock, którego w Polsce nie było, jedyną mozliwość posłuchania Led Zepp czy Pink Floyd dawał Piotr Kaczkowski. Stąd też taki boom na polskiej scenie. Dżem, TSA, Perfect, Maanam, Lombard, Kasa Chorych... Tak naprawdę mozna wymieniać bez końca. Prawdziwe zespoły rockowe. Władze trochę bały się tych wszystkich długowłosych ludzi, stąd - mający być wentylem bezpieczeństwa - legendarny festiwal w Jarocinie. Sami muzycy często grali na nosie powszechnie znienawidzonej władzy, stąd parafrazowanie słów "Chemy być sobą" ("Chcemy bić ZOMO"), czy choćby świetny ironiczny tekst "Czytanki dla Janka", który jakimś fuksem przeszedł przez cenzurę (http://tekstpiosenki.emuzyka.pl/58/15.html). Było też TSA choćby z tekstem "Chodzą ludzie" o inwigilacji, czy zagraną wczoraj z potężnym wykopem w Ełku "Wielką Fiestą" traktującą o bezsensownych a obowiązkowych pierwszomajowych pochodach. Teksty ówczesnych kapel rockowych były w sporej części upolitycznione. Lecz to nie raziło, bo nic nie było mówione wprost. Nie było takiej infantylności, jak choćby w słowach niedawnego przeboju Lady Pank, nagranym na fali wszechogarniającej krytyki rządu.
Wspomniałem o wciąż wielkim Kaczkowskim. Tutaj świetny całkowicie improwizowany blues o nim i jegoi audycji i o tym, jak ważna była dla wielu:
http://jacob.wrzuta.pl/audio/4evzR8Brfr ... la_kaczora
(smaczek w postaci Loeblowskich fraz z ust Nowaka, wieloletniego współpracownika i kompana od kieliszka Tadka Nalepy w końcu; "tutaj tu")
Pracka niezła, może nieco krótka, ale - jak sam zauważasz - to temat rzeka. Fajny temat.